DÜNYA TARİHİ

BÜYÜK TAARRUZ ( KURTULUŞ SAVAŞI )

Büyük Taarruz, Kurtuluş Savaşı’nın son aşamasını oluşturan Türk askeri harekâti (26 Ağustos-9 Eylül 1922). Afyon yöresinde Yunan kuvvetlerine karşı girişilen saldırıyla başlamış ve İzmir’in kurtarılmasıyla sona ermiştir.

Yunanlıların Sakarya Savaşı’nda yenilgiye uğramasının ardından, Anadolu’daki savaşın gidişi değişmiş ve saldırı üstünlüğü Türk ordularının eline geçmişti. Ankara Hükümeti, son ve büyük bir saldırının Yunanlıların kesin yenilgisiyle sonuçlanacağını hesaplıyordu. Öte yandan Yunanlılar, Anadolu’daki başarısızlıklarını dengelemek için, 1922 başlarında bir saldırıyla İstanbul’u ele geçirip siyasal konjonktürü değiştirmeyi düşünüyordu. Bu amaçla oldukça
büyük bir askeri kuvveti Trakya’ya geçirmelerine karşın, bu girişim Itilaf Devletleri’nce engellendi. Önemli bir Yunan kuvvetinin Trakya’da bulunmasını son saldırınin başarısı açısından avantaj sayan Ankara Hükümeti, Ağustos (1922) başlarında topyekûn saldırıya geçmek için hazırlıklara başladı.

Harekât planının 15 Ağustos’ta tamamlanmasından sonra, saldırının 26 Ağustos 1922’de başlayacağı üst düzeydeki bütün komutanlara bildirildi. Başkomutan Gazi Mustafa Kemal, 20/21 Ağustos gecesi Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa,Batı Cephesi komutanı İsmet (İnönü) Paşa, 1. Ordu komutanı Nureddin Paşa ve 2. Ordu komutanı Yakup Şevki (Subaşı) Paşa ile Bati Cephesi Karargâhı’nda bir toplantı yaparak saldırı hakkında kısa bilgi verdi. Başkomutanlık, Genelkurmay Başkanlığı ve Batı Cephesi Komutanlığı karargâhları 24 Ağustos’ta Şuhut’a, ertesi gün de Kocatepe’nin güneybatısına taşındı ve 26 Ağustos sabahı bütün birliklere saldırı emri verildi. Mustafa Kemal, Fevzi Paşa, İsmet Paşa ve Nureddin Paşa da savaşı yönetmek üzere Kocatepe’deydiler.

Büyük Taarruz, Afyon yöresinde Türk topçusunun ateşiyle başladı. Iki saat sonra 1. Süvari Tümeni Çayırhisar’ı işgal etti. Ardından Tınaz ve Toklu tepeleri ile Kaleciksivrisi ele geçirildi. Yunanlılar mevzilerinin bir bölümünü terk ederek çekilmeye başladı. 27 Ağustos’ta 4. Kolordu komutanı Kemaleddin Sami Paşa’nın komutasında Ermenektepe ele geçirildi ve böylece düşman cephesi ilk kez yarılmış oldu. Öteki cephelerde de şiddetli çarpışmalar sürdü ve
günün sonunda Yunanlıların Afyon ve Sincanlı ovalarına çekilmek zorunda kalmasıyla Afyon işgalden kurtarıldı. Bu arada General Frangos komutasındaki 1. ve 7.Yunan tümenleri Dumlupınar’a çekilmeyi başarmıştı. 28 Ağustos’ta General Frangos’un birlikleri dışındaki Yunan kuvvetleri de çekilmeyi kolaylaştırmak için Dumlupinar’a yöneldi. Bunun üzerine 4. Kolordu, Yunan orduları başkomutanı General Trikopis’in Dumlupınar’a ulaşmasını engellemek için görevlendirildi. 29 Ağustos’ta 4. Kolordu ile Trikopis’in kuvvetleri arasında şiddetli çarpışmalar başladı. Savaşın
Yunanlıların lehine döndüğünü sanan General Frangos da Dumlupınar yönünden çarpışmalara katıldı. Buna karşın Türk birlikleri Dumlupınar’a giden yolu Trikopis’e kapamayı başardılar. Bunun üzerine Yunan kuvvetleri Üşak yönünde çekilmeye başladı. General Frangos’un da mevzileri boşaltması üzerine Dumlupınar Türk birliklerinin eline geçti.

Büyük Taarruz’un beşinci günü, 30 Ağustos’ta harekâtın en önemli savaşı olan Başkumandanlık Meydan Savaşı’nda
General Trikopis’in sekiz bin kişilik ordusu dışındaki Yunan birlikleri ağır yenilgiye uğratıldı ve Kütahya düşman işgalinden kurtarıldı.

31 Ağustos’ta Mustafa Kemal ile Fevzi ve İsmet paşalar genel bir durum değerlendirmesi yaparak, İzmir yönünde çekilmeye başlayan General Trikopis’in birlikleri ile Eskişehir’de mevzilenmiş olan Yunan kuvvetlerini izleme kararı aldılar. Aynı gün Hasan Dede Tepesi ile Kaplangı arasında mevzilenen General Frangos yenilerek Uşak yönüne çekildi. 1 Eylül’de Uşak Türk kuvvetlerinin eline geçti. 2 Eylül’de General Trikopis Uşak yakınlarında tutsak düşerken, Eskişehir de işgalden kurtarıldı.

Türk kuvvetleri güneyde Yunanlıları izlemeyi sürdürerek 8 Eylül’de Manisa’ya girdiler. Bu ileri harekât, Türk birliklerinin 9 Eylül 1922’de İzmir’e girmeleriyle sonuçlandı ve Büyük Taarruz da esas olarak tamamlanmış oldu. Yunanlıları kuzeyde de izleyen Türk kuvvetleri 6 Eylül’de Balıkesir’i, 11 Eylül’ de Bursa’yı ve 17 Eylül’de Bandırma’yi ele
geçirdiler. 18 Eylül 1922’de Anadolu, Yunan işgalinden tümüyle kurtarılmış oldu.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı