GENEL KÜLTÜR

Damat İbrahim Paşa Külliyesi

Damat İbrahim Paşa Külliyesi, Nevşehir’de Cami kebir mahallesinde, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın 1718-26 arasında yaptırdığı cami, medrese, imaret, sibyan mektebi hamam ve handan oluşan külliye.Nevşehir Kalesi’nin altına, kentin yüksek bir noktasına yerleştirilmiş olan külliyenin camisi Kurşunlu Cami adıyla da bilinir.Güney, kuzey ve batıdan üç girişi olan geniş bir avlu içinde yer alır. Avlunun kuzey kapısı çapraz olarak yapılmıştır. Avludaki şadırvan da, bu kapıyla caminin cümle kapısını birleştiren çapraz eksenin üzerinde değildir.

Şadırvan 12 köşeli bir su haznesinden ve sekiz sütuna oturarak bunu örten bir kubbeden oluşur. Ahşap kubbenin içi Lale Devri üslubunda kalem işleriyle bezenmiştir.Kesme taştan yapılmış camiye beş kubbeli bir son cemaat yerinden girilir. Buradaki revak kemerleri iki renkli taştandır.Kubbelerin içi kalem işleriyle bezenmiştir. Caminin kare planlı ana mekânını örten yaklaşık 17 m çapindaki kubbe, dört trompla (tonoz bingi) sekizgen bir kasnak üstünde yükselir.Tromp kemerleri iç duvardaki gömme sütunlara oturur. Bütün bu öğeler Lale Devri kalem işlerinin yetkin örnekleriyle kaplıdır.

Dikdörtgen biçimli geniş mihrab nişi, mermerle kaplanmış ve bitkisel örgelerle bezenmiştir. Üzerini yarım bir aynalı tonoz örter.Yapının dışında, güney duvarının köşelerindeki payandalar kademeli olarak yükselir ve trompların hizasında, kubbeyle örtülü sekizgen birer ağırlık kulesiyle son bulur.Kubbe kasnağının sekiz köşesinde de biçimdekubbeyle örtülü sekizgen ağırlık kuleleri vardır. Dikey hareket böylece vurgulanırken, yapı her yükseklik kademesinde ince silmelerle çevrelenerek yatay çizgilerde ortaya çıkarılmıştır. Dış cephesi genel olarak Klasik Dönem üslubuna uygun olan camiye bu özellikler Lale Devrine özgü bir görünüm kazandırır.

Alışılmıştan daha yüksek kürsü, pabuç ve gövde bölümleri ve şerefesinin altındaki süslemeleriyle minare bir 19. yüzyıl yapısıdır.Külliyenin medrese, imaret ve sıbyan mektebi, bir kenarı cami avlusunun batı duvarına paralel, dik açılı üçgen biçiminde bir alanda yer alır. Medrese bu alanın kuzeyine yerleştirilmiştir. Doğu ve batısında eyvanlı iki girişi, kare biçimli, revaklı bir avlu çevresinde 17 tane öğrenci hücresi, kuzey köşesinde bir dershanesi vardır. Dershanenin pandantifler üstüne oturan kubbesi kalem işleriyle bezelidir. Yapı bugün Nevşehir Merkez Kitaplığı olarak kullanılmaktadır.

Mutfak kubbeyle,bitişiğindeki oda beşik tonozla, ikinci odada aynalı tonozla örtülüdür. İmaret bugün,üçgen alanın ucuna yerleştirilmiş sıbyan mektebiyle birlikte müze olarak kullanılmaktadır. Sıbyan mektebinin alt katı kayaya oyulmuştur. Bunun üstünde iki kubbeli bir revak ve aynalı bir tonozla örtülmüş dikdörtgen biçimli dershane odası yer alır.Hamam külliyenin kuzeyinde, öbür yapılardan ayrı inşa edilmiştir. Kubbeyle örtülü ve ortasında sekizgen biçimli bir havuzu bulunan soyunma bölümünden soğukluğa geçilir.

Dikdörtgen planlı bu bölümün ortasi kubbeyle, bir yanı beşik tonozla, öbür yanı aynalı tonozla örtülmüştür. Sıcaklığa beşik kemerli bir kapıdan girilir; ortasında göbek taşı, yanlarında kurnalı sekiler vardır, üzeri bir kubbeyle örtülüdür.Sıcaklığa bitişik su deposu ve külhan yer alır.Beylik Hanı adıyla bilinen han, cami avlusunun doğusundadır. Handan günümüze yalnızca kayalara oyulmuş olan bir arka bölümle, bunun önünde, üzeri tonozla örtülü üç mekân kalmıştır.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı