GENEL KÜLTÜR

RİZE ÇAYELİ

Çayeli, Karadeniz Bölgesi’nin doğu bölümünde, Rize iline bağlı ilçe ve ilçe merkezi kent. Yüz ölçümü 473 km dir. Doğudan Pazar, güneyden Çamlı hemşin ve Íkizdere,batıdan Rize Merkez ilçeleri, kuzeyden Karadeniz ile çevrilidir. Dar kıyı şeridi ve hemen arkasında yükselen, denize paralel sıradağlarıyla tipik bir Doğu Karadeniz kıyı ilçesidir. Büyük bölümũ, Doğu Karadeniz Dağlarının en yüksek kesimini oluşturan Rize Dağlarıyla kaplıdır.Güney ucunda yükselti 2.000 m’yi aşar.Dağlar orman bakımından çok zengindir.1.500 m yükselti düzeyinde, ilçe ekonomisinde de önemli bir işlevi olan platolar yer alır. En önemlisi, Hazende Platosudur.

Dar ve derin bir vadide akan Büyükdere, Çayeli kentinin batısında Karadeniz’e dökülür.İlçe ekonomisinin temeli çay üretimine dayanır. Yörede çay üretimi başlamadan önce ana ürün mısırdı. Ama ekim alanlarınin sınırlılığı nedeniyle üretim yerel talebi bile karşılamaya yetmiyordu. 1917 Sovyet Devrimi’ne değin yöre halkının, özellikle erkeklerin çalışmak üzere Batum, Odessa gibi kentlere gitmesi oldukça yaygın bir olguydu. Devrimden sonra bu yolun kapanmasıyla, bütün bölgede olduğu gibi Çayeli’nde de geçim sıkıntısı önemli boyutlara ulaştı.

Yörede çay ekiminin başlatılmasına ilişkin ilk çalışmalar 1920’lere uzanır. 1924’te Rize‘de çay, findık ve turunçgiller yetiştirilmesine ilişkin bir yasa çıkartıldıysa da,1940’lara değin önemli bir gelişme görülmedi. 1940 sonrasında başlatılan yoğun devlet desteği ve 1950 sonrasında çay ekim alanlaninin genişletilmesiyle, çay ekimi hızla yayıldi. 1960’larda çay artık tek ürün konumuna ulaşmış ve ilçenin verdiği göçte bir ölçüde yavaşlama baslamıstı.

Çayeli’nde hem yerleşime, hem de bitkisel üretime elverişli tek alan dar kıyı şerididir.Nüfusun büyük bölümü burada toplandığı gibi, çay ekimi de bu kesimde yoğunlaşmıştır. Türkiye’deki çay ekim alanlarının üçte ikisi Rize ilinde, bunun da yüzde 18’lik bölümü Çayeli ilçesinin sınırları içindedir.Gene kıyı şeridinde meyvecilik, özellikle armut yetiştiriciliği gelişmiş durumdadır.Hayvancılık eski önemini yitirmekle birlikte, hâlâ ikincil bir uğraş, dağ köylerinde ise temel ekonomik etkinlik konumundadır.

Çayın yaygınlaşmasıyla yem bitkisi olarakda kullanılan misırın üretimi azalmış, bunun sonucunda hayvancılık eskiye oranla büyük ölçüde gerilemiştir. İlçenin güneyindeki yüksek, seyrek ve az nüfuslu köylerde sürdürülen hayvancılıkta geleneksel yöntemler kullanılır. Hayvanlar yaz aylarında yüksek yaylalara çıkartılır. Hayvansal ürünlerin üretimiyse aile tüketimiyle sınırlıdır.Ilçede geniş bakır yataklarının bulunduğu saptanmışsa da, bunlar henüz işletilmemektedir. Projelendirme çalışmaları tamamlanmiştır. Altın da iceren bu cevherin ham olarak yurt dışına ihraç edilmesi düşünülmektedir.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı