DÜNYA TARİHİ

XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ VE SAVAŞLAR

XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti Ve Savaşlar

1. Trablusgarp Savaşı

İtalya siyasi birliğini sağladıktan sonra giderek gelişen sanayisine kaynak bulmak nedeniyle ham
madde ve pazar arayışına girdiler. Ingiltere ve Fransa,italya’yı Almanya’nın yanından ayırmak ve kendi
sömürgelerini güvence altına almak için İtalya’yı Trablusgarp’a yönlendirdiler.
Trablusgarp’ın coğrafi konum itibarıyla Italya’ya yakın olması ve Osmanlı Devleti’nin burayı
karadan ve denizden savunacak gücünün olmaması Italya’nın işlerini kolaylaştırıyordu.
İtalya, Osmanlı Devleti’ne Trablusgarp’ı uygarlık açısından geri biraktığı ve buradaki italyan
tüccarlara kötü davrandığı söylemi ile ültimatom vererek bu bölgeyi boşaltmasını istendi. Osmanlı
Devleti’nin bu durumu kabul etmemesi üzerine aynı gün savaş ilan etti (28 Eylül 1911).
Trablusgarp’a asker çıkaran Italya işgallere başlamış oldu.

İngiltere ve Fransa tarafsızlık bahanesi ile Osmanlı ordusunun Mısır’dan geçmesine izin vermediler. Osmanlı deniz gücünün yetersizliğinden donanma da gönderilemedi. Osmanlı Devleti yerli halkı italya’ya karşı teşkilatlandırıp direnişe geçirmek için bölgeye gönüllü subaylar gönderdi. Mustafa Kemal Derne ve Tobruk’ta, Enver Bey
Bingazi’de önemli başarılara imza attılar. Italya, bölgedeki direnişi kıramayınca Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için ise Oniki Ada’yı da işgal etti. Çanakkale Boğazı’nı topa tuttular. Bu sırada Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne saldırması ile Balkan Savaşları başlamış oldu. İki cephede birden savaşamayacağını anlayan Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldılar. Osmanlı Devleti ile italya arasında 15 Ekim 1912 de Ouchy (Uşi)Antlaşması imzalanmış oldu.

Bu antlaşmaya göre:  

Trablusgarp ve Bingazi, İtalya’ya bırakılacaktır.

Balkanlardaki durum netleşene kadar Oniki Ada geçici olarak italya’da kalacaktı.

Trablusgarp halkı dinî bakımdan ise Osmanlı halifesine bağlı olacaktı.

Uşi Antlaşması ile Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprağını da kaybetti. Italya,
Balkan Savaşları bitmesine rağmen adaları Osmanlı Devleti’ne geri vermedi. I. Dünya Savaşı’ndan
yenik ayrılınca Oniki Ada Yunanistan’a verildi (1947).

2. Balkan Savaşları

Dömeke Meydan Savaşı

1829 Edirne Antlaşması ile bağımsızlığını elde eden Yunanistan Megali Idea amacını ise hayata geçirmek için Etnikieterya Cemiyeti’ni kurmuştur. Bu cemiyetin kışkırtmaları sonucunda 1896’da Girit’te isyan çıkmıştır. Müslüman Türklere uygulanan zulüm karşısında Osmanlı Devleti’nde büyük tepkiler uyandı. İsyan olduğunda Yunanistan Girit’e asker çıkardı. Bu neticede Osmanlı Yunan Savaşı’nın çıkmasına neden oldu.

Yunan Ordusu Dömeke Meydan Savaşı’nda ağır bir yenilgiye uğradı (1897).Türk ordusuna Atina yolunun açılması Rusya ve Avrupa devletlerini ise telaşlandırdı. Bu devletlerin girişimiyle İstanbul’da bir konferans toplantısı oldu. Bu konferans sonucunda taraflar savaştan önceki sınırlarına çekilirken Girit’e özerklik tanındı. Başına ise Yunanlı vali atandı. Yunanistan savaşla ele geçiremediği Girit’i II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Osmanlı Devleti’nde yaşanan karışıklıklar sebebiyle topraklarına kattı (1908).

I.Balkan Savaşı

Osmanlı Devleti’nin Almanya’ya yaklaşması rahatsız etti Ingiltere Reval görüşmesinde (1908) Rusya’yı Balkanlar üzerindeki politikalarında serbest bırakmıştı. Bunun sonucunda Rusya, Balkan devletleri arasındaki ittifaklarda etkili olmaya başlamıştır.Rusya’nın kışkırtmasıyla Balkanlarda yayılmacı politikalarına devam eden Yunanistan, Bulgaristan, Sirbistan ve Karadağ Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki topraklarını paylaştırmak için ittifak oluşturdular.Balkan devletleri Osmanlı Devlet’inden Makedonya’da Hristiyanlar lehine islahatlar yapılmasını istedi.

İstekleri kabul olmayınca 8 Ekim 1912’de Karadağ’ın Osmanlı Devleti’ne saldırması ile l. Balkan Savaşı başlamış oldu.Sırbistan, Yunanistan ve Bulgaristan da peş peşe savaşa katıldı. Osmanlı Devleti dört cephede birden savaşmak zorunda kaldılar. Bulgarlar; Edirne, Kırklareli ve Lüleburgaz’ı işgal edip Çatalca’ya kadar ilerlediler. Yunanlılar Ege Adalarını ve Selanik’i işgal ettiler. Makedonya; Sırplar, Karadağlılar ve Bulgarlar tarafından işgal edilmiş oldu. Osmanlı Devleti ile sınırı kalmayan Arnavutluk, bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Devleti’nden kopan son Balkan devleti oldu (1913).Avrupa devletleri durumu değerlendirmek ve Balkanlardaki savaşı durdurmak nedeni ile Londra’da bir konferans toplanmasını sağladılar. Londra Konferansı devam ederken Ittihat ve Terakki Partisi Babiali Baskını ile hükûmeti işgal etti (23 Ocak 1913).

II.Balkan Savaşı

I. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı Devleti’nin Balkanlardan çekilmesi bölgede siyasi otorite boşluğuna yol açmıştı. Bulgaristan’ın daha çok toprak aldığını idda eden Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ birleşerek Bulgaristan’a saldırdılar. Böylelikle II. Balkan Savaşı başladı (29 Haziran 1913). Bu savaşta Romanya da Bulgaristan’a savaş açarak savaşa dâhil oldular. Bu durumu kullanan Osmanlı Devleti, Bulgaristan’a savaş açarak Edirne ve Kırklareli’ni geri almış oldu. Her cephede yenilen Bulgaristan’ın isteği üzerine II.Balkan Savaşı’nı bitiren antlaşmalar imzalanmış oldu.

3. I.Dünya Savaşı

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa’da çok önemli gelişmeler yaşandı. 1870’te Italya, 1871’de ise Almanya siyasi birliklerini kurarak Avrupa sınırları içindeki yerlerini almış oldular. Italya ve Almanya’nın siyasi birliklerini kurması Avrupa’daki güçler dengesini bozmuş oldu. Almanya ve Italya’nın sömürgecilik faaliyetlerine yönelmeleri Fransa ve İngiltere’nin savunma önlemleri almasına ve sömürge yollarının güvenliğini sağlamasına yol açtı.

Bunun sonunda ise Avrupa’da devletleri arasında bloklaşmalar oluşmuş oldu.1882’de Almanya, italya ve Avusturya – Macaristan İmparatorluğu Üçlü İttifak (bağlaşma) devletleri adı içerisinde birleştiler. Bu ittifaka karşı 1907’de Ingiltere, Fransa ve Rusya Üçlü itilaf (anlaşma) devletlerini oluşturdu.Bloklaşmalar Avrupa’da başlayıp dünyanın değişik bölgelerine yayılan I. Dünya Savaşı’nın çıkmasına neden oldu.

 

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı